سرطان تخمدان

سرطان تخمدان چیست؟

آشنایی با سرطانی که در ۷۵ درصد موارد دیر به تشخیص می‌رسد

سرطان تخمدان از تشخیص تا درمان:

در ایران طبق آمار ۱۳۸۵ شایعترین سرطان سیستم تناسلی خانم‌ها سرطان تخمدان‌هاست. سرطان تخمدان در ۷۵ درصد موارد دیر تشخیص داده می‌شود یعنی پس از اینکه سرطان به سراسر شکم گسترش یافته است. در این هنگام،‌ احتمال زنده ماندن ۵ ساله بیمار به کمتر از ۳۰ درصد می‌رسد. در ۲۵ درصد مواردی که بیماری زود تشخیص داده می‌شود، چشم‌انداز بسیار متفاوت است: در این موارد احتمال زنده ماندن ۵ سال بیمار بیش از ۹۰ درصد است…

تشخیص زودرس سرطان تخمدان به دلایل بسیار مشکل است. تومورهای تخمدانی که در مراحل اولیه قرار دارند،‌ به ندرت در معاینه لگنی معمول به وسیله پزشک کشف می‌شوند چرا که تخمدان‌ها در عمق بدن قرار دارند و لمس کردن حین معاینه مشکل است. به علاوه در سرطان تخمدان ضایعه پیش‌سرطانی‌ وجود ندارد (برخلاف سرطان روده بزرگ که ممکن است در ابتدا به صورت یک ضایعه پیش‌سرطانی به نام پولیپ ظاهر شود که با آندوسکوپی می‌توان آن را دید و برداشت.(

سرطان تخمدان رشته‌ای از «شاخص‌های زیستی»- را تولید می‌کند‌ یعنی موادی قابل کشف در خون یا ادرار که احتمال وجود سرطان را مطرح می‌کنند اما تا به حال شاخص زیستی اختصاصی برای سرطان تخمدان کشف نشده است. شاخص زیستی به نام CA-125 که شاید نام آن را شنیده‌ باشید، برای کشف زودرس سرطان تخمدان تحت بررسی بوده اما هنوز کارایی آن ثابت نشده است. البته یک بررسی بزرگ برای استفاده از آن به عنوان غربالگری سرطان در حال انجام است ‌و ممکن است وضعیت آن تغییر کند. همچنین هنوز نمی‌دانیم که سایر شاخص‌‌های زیستی شناخته شده و ارتباط داده شده با سرطان تخمدان که اکنون در مراحل انتهایی بیماری شناسایی می‌شوند،‌ در مرحله اول بیماری هم فعال هستند یا نه.

استفاده از علایم بالینی برای تشخیص زودرس

گرچه تصور عمومی این است که علائم سرطان تخمدان بسیار دیر ظاهر می‌شوند اما بسیاری از زنان که مبتلا به این بیماری‌ بوده‌اند با این نظر موافق نیستند و می‌گویند مدت‌ها پیش از اینکه سرطان تخمدان در آنها تشخیص داده شود، درد شکمی مشخص و مشکلات گوارشی داشته‌اند، که پزشکان آنها را نادیده گرفته بودند.

یک بررسی در سال ۲۰۰۷ به وسیله پژوهشگران در دانشگاه واشنگتن مجموعه‌ای از علائم جسمی را یافت که اغلب در زنان مبتلا به سرطان تخمدان رخ می‌دهد. پژوهشگران با توجه به این نتایج، یک «شاخص علائم» تعریف کرده‌اند که بیانگر علائمی است که ممکن است هشداردهنده اولیه سرطان تخمدان باشند؛ این علائم شامل آروغ زدن و نفخ شکمی، احساس فشار و درد در لگن، اشکال در خوردن و به سرعت احساس پری کردن و نیاز به ادرار کردن مکرر یا فوری است البته برخی از کارشناسان در مورد استفاده از این شاخص علائم مردد هستند. به نظر آنها این علائم خیلی غیراختصاصی و مبهم هستند و با بسیاری از بیماری‌ها مانند نشانگان روده تحریک‌پذیر، مشکلات قاعدگی و عفونت‌های مثانه هم همراه هستند. در یک بررسی مشخص شد که از هر ۱۰۰ زنی که این علائم را تجربه می‌کنند، تنها یکی از آنها واقعا سرطان تخمدان در مراحل اولیه دارد. با این وجود بسیاری از متخصصان توافق دارند که توجه به این علائم بهترین کاری است که در حال حاضر می‌توان انجام داد و زنانی که علائم لگنی جدید و غیرقابل‌توضیح پیدا کرده‌‌اند که دست کم برای یک ماه طول کشیده است، باید به پزشکشان مراجعه کنند.

اطلاعات عمومی برای بیماران در رابطه با سرطان تخمدان
تخمدان ها قسمتی از دستگاه تولید مثل زنان را تشکیل می دهند. تخمدان ها در فاصله زمانی بین لوغ تا یائسگی به طور منظم هر ۲۸ روز یک بار تخمک آزاد می کنند . تخمک ها از طریق لوله فالوپ به رحم منتقل می شوند. اگر حاملگی رخ ندهد، تخمک به همراه ترشحات زمان عادات ماهیانه خارج میشود.

تخمدان ها همچنین با تولید هورمون های استروژن و پروژسترون باعث ایجاد و تداوم صفات ثانویه جنسی و سیکل های ماهیانه می شوند. در ماههای قبل از یائسگی، کارکرد تخمدان به تدریج متوقف می شود و سطح استروژن افت می کند. شکایات و علایمی که بعضی از زنان در این زمان بروز میدهند ناشی از افت سطح خونی هورمون استروژن است.

علل ایجاد سرطان تخمدان
علت سرطان تخمدان هنوز شناخته نشده است ولیکن گروهی از فاکتورها عنوان عوامل خطرزا و گروهی به عنوان عوامل محافظتی در برابر ابتلا به سرطان تخمدان شناخته شده اند، این عوامل، سابقه خانوادگی ابتلا به سرطان، مصرف قرص های ضد بارداری قبلی، شیردهی، درمان نازایی و استفاده از پودر تالک در نواحی تناسلی را شامل می شوند. این فاکتورها تاثیرات خود را از طریق تداخل در عملکرد تخمدا نها اعمال میکنند.

سرطان تخمدان یک بیماری عفونی نیست و احتمال انتقال آن میان افراد جامعه وجود ندارد، همچنین شواهدی مبنی به ارتباط آن با فعالیت های جنسی به دست نیامده است . به دلیل مصرف رژیم غذایی پرچربی – به ویژه چربی حیوانی – در کشورهای غربی (به جز ژاپن) شیوع بیشتری از سرطان تخمدان در این مناطق جغرافیایی دیده می شود. سرطان تخمدان چهارمین سرطان شایع زنان است.

این موارد مشخصه‌‌‌‌‌‌‌‌های هر مرحله از بیماری هستند:

مرحله I: سرطان فقط در رحم است و به دهانه رحم گسترش پیدا نکرده است.
مرحله II: سرطان از تنه رحم به دهانه رحم گسترش پیدا کرده است.
مرحله III: سرطان در خارج از رحم پراکنده شده است، ولی نه در خارج لگن (و نه در مثانه و رکتوم). غدد لنفاوی در حفره لگن هم به سلول‌های سرطانی آلوده شده‌اند.
مرحله IV: سرطان در مثانه یا رکتوم یا در ورای لگن یا قسمت‌های دیگر بدن گسترش‌یافته است.

سابقه خانوادگی سرطان؛ زمانی که دو نفر یا بیشتر از اعضای فامیل نزدیک آنها سابقه ابتلا به سرطان تخمدان را داشته باشند، در معرض خطر بیشتری برای ابتلا به این سرطان هستند . فامیل نزدیک شامل مادر، خواهر یا دختر فرد هستند. در حدود ۵ تا ۱۰ درصد تمامی سرطان های تخمدان دو ژن شناخته شده در افزایش ریسک ابتلا به BRCA و ۲ BRCA به نظر ارثی هستند .

قرص های ضد بارداری:
مصرف قرص های ضد بارداری ترکیبی (شامل استروژن و پروژست رون) به نظر می رسد که باعث کاهش ریسک سرطان تخمدان می شود. هرچه زمان مصرف این داروها طولانی تر باشد، این کاهش بیشتر خواهد بود.

سابقه باردار یهای قبلی:
احتمالا سابقه زایمان قبلی، سبب کاهش خطر سرطان تخمدان و نازایی باعث افزایش خطر آن می شود. در هنگام تخمک گذاری، لایه سطحی تخمدان پاره می شود و برای ترمیم این پارگی، سلول های پوششی سطح تخمدان شروع به تقسیم و تزاید می کنند . هرچه میزان تخمک گذاری بیشتر باشد، سلول های بیشتری باید تقسیم شوند تا سطح تخمدان در محل پارگی ترمیم شود . این افزایش و تزاید سلولی، احتمال ایجاد اختلال و اشکال در مسیر رشد سلول ها را بیشتر می کند. طی حامگی، تولید تخمک و تخمک گذاری کاملا متوقف شده و در نتیجه آسیبی به سطح تخمدان نخواهد رسید. مشابه این مساله در زمان شیردهی نیز رخ می دهد که طی آن فعالیت تخمدان ها کاهش یافته و تخمک گذاری ماهیانه متوقف می شود. بنابراین با کاهش آسیب به سطح تخمدان، خطر سرطان تخمدان کمتر می شود. تاکنون به هیچ نوعی از شواهد عینی مبنی بر آنکه درمان نازایی خطر سرطان تخمدان را افزایش می دهد نرسیده ایم. هرچند تحریک و القای دارویی تخمدان باعث افزایش شواهد فعلی قطعی نیست و مطالعاتی در مقیاس های وسیع تر برای پاس خدهی قطعی به این مساله لازم است.

عود سرطان تخمدان
سرطان تخمدان ممکن است بازگردد. این مورد هنگامی رخ می دهد که سلول های بدخیم، محل اول خود را ترک کرده و از طریق سیستم خون و لنف به سایر نواحی بدن منتقل شود
در زمان عود احتمال وقوع مشکلات روحی روانی در بیمار زیاد است. بنابراین ضرورت حمایت روانی از سوی خانواده و اطرافیان بیمار کاملا احساس می شود.

پیگیری
پزشک برای معاینات دوره ای در حین و بعد از درمان با بیمار صحبت خواهد کرد. این مراجعات پزشکی به تدریج در فواصل زمانی طولانی تری تکرار خواهد شد. طی هر معاینه دوره ای پس از انجام معاینه کامل فیزیکی بیمار آزمایش های خونی و رادیوگرافی و اسکن های مورد نیاز براساس صلاحدید به پزشک معالج برای ارزیابی احتمال عود بیماری صورت میگیرد.

حمایت از زنان مبتلا به سرطان

زندگی کردن با بیماری، آن هم بیماری حادی چون سرطان، آسان نیست. بعضی از بیماران برای کنار آمدن با جنبه‌‌‌‌‌‌‌‌های احساسی و کاربردی بیماریشان احتیاج به کمک دارند. گروه‌های پشتیبانی کمک مناسبی هستند. در این گروه‌ها، بیماران یا اعضای خانواده‌‌‌‌‌‌‌‌شان گرد هم می‌‌‌‌‌‌‌‌آیند تا آنچه را در مورد کنار آمدن با بیماری آموخته‌‌‌‌‌‌‌‌اند با هم در میان بگذارند. بیماران می‌‌‌‌‌‌‌‌توانند با اعضای گروه مراقبان سلامتی در مورد یافتن گروه‌های پشتیبان مشورت کنند.

زنان طبیعی است که نگران تأثیرات سرطان رحم و درمان آن بر تمایلات جنسیشان باشند. آنها می‌‌‌‌‌‌‌‌توانند با پزشک درمورد عوارض جانبی احتمالی، و دائمی یا موقتی بودن آنها صحبت کنند. نظر پزشک، هرچه باشد، برای بیمار و همسر مفید است که درمورد احساساتشان با هم صحبت کنند و هرکدام برای یافتن راه‌های ابراز تمایل در حین و بعد از درمان به همسر خود کمک کنند.

افرادی که با وجود سرطان زندگی می‌‌‌‌‌‌‌‌کنند نگران نگهداری از خانواده‌‌‌‌‌‌‌‌، حفظ شغل یا ادامۀ فعالیت روزمره‌‌‌‌‌‌‌‌شان هستند. توجه به درمان و مهار عوارض جانبی، بستری شدن در بیمارستان و صورت‌حساب‌های پزشکی نیز عادی است. پزشکان، پرستاران و سایر اعضای گروه مراقبان سلامتی به پرسش‌های شما دربارۀ درمان، کار کردن یا سایر فعالیت‌ها پاسخ می‌‌‌‌‌‌‌‌دهند. ملاقات با مددکاران اجتماعی یا مشاوران برای کسانی که می‌‌‌‌‌‌‌‌خواهند دربارۀ احساساتشان صحبت کنند یا دربارۀ نگرانی‌هایشان مشورت کنند، مفید است. مددکار اجتماعی اغلب منابعی را برای کمک‌‌‌‌‌‌‌‌های مالی، هزینه‌های رفت‌وآمد و مراقبت در منزل یا پشتیبانی احساسی معرفی می‌کند.

درخواست مشاوره

دوست عزیز ، پس از تکمیل این فرم ساده ، از تماس و مشاوره رایگان ما بهره مند خواهید شد.